Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada ABD ile İran arasındaki Cenevre görüşmelerinin bu Perşembe yapılacağını ve anlaşma sağlanması için olumlu bir ivme beklendiğini duyurdu. Diplomaside ivmelenme sinyali gelirken Washington yönetimi Tahran’dan 48 saat içinde somut bir teklif talep etti.
Görüşmelerin seyri ve öncelikli başlıklar
Taraflar, nükleer müzakereler kapsamında 6 Şubat’ta Umman’da dolaylı görüşmeler yapmış, toplantılar daha sonra Cenevre’de sürdürülmüştü. Görüşmelerde özellikle İran’ın uranyum zenginleştirme oranı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokları öne çıkan başlıklardı.
48 saatlik talep ve olası operasyon iddiaları
Washington’un Tahran’dan kısa sürede bir taslak teklif beklediği belirtiliyor. Yetkili kaynaklara göre, İran’ın bir teklif sunması halinde taraflar cuma günü Cenevre’de ayrıntılı müzakerelere hazır olacak. Diplomasinin başarısız olması durumunda, İran lideri Ali Hamaney’i hedef alabilecek daha sert askeri seçeneklerin masada olduğu iddia ediliyor; bazı yetkililer bu diplomasinin son şans niteliğinde olduğunu değerlendiriyor.
Askeri sevkiyatlar ve bölgedeki hareketlilik
Açık kaynaklı istihbarat verileri ve analist değerlendirmeleri, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığını artırdığını gösteriyor. Birçok kaynak, hızlanan hava nakliyeleri ve takviye hareketlerini son dönemin en kapsamlı güçlendirmesi olarak nitelendiriyor.
Yetkililere göre, Virginia’daki bir üsten havalanan 12 adet F‑22 savaş uçağı İngiltere’deki bir üsse ulaştı ve teknik bir arıza nedeniyle kısa süreli rötar yaşanan uçakların kısa süre içinde Orta Doğu’ya doğru yolculuklarına devam etmesi bekleniyor. Ayrıca bölgeye E‑3 Sentry AWACS tipi komuta ve kontrol uçakları konuşlandırıldı; Doğu Akdeniz semalarında tanker uçakların casus uçaklara yakıt ikmali yaptığı gözlemlendi. Sivil uçuş takip verileri de son dönemde özellikle askerî uçuşların öne çıktığını gösteriyor.
Gemi personelinin zorlukları ve konuşlandırmalar
Deniz görevleri uzadıkça personel üzerinde baskı artıyor. Uzun süre denizde kalan uçak gemisindeki mürettebatın aile hayatı ve yaşam koşulları etkileniyor; bazı personel görev sürelerinin uzaması ve ertelenen bakım nedeniyle zorlandıklarını belirtiyor. Görevlendirmeler kapsamında USS Gerald R. Ford ile birlikte USS Abraham Lincoln gibi gemilerin bölgeye yönlendirildiği ifade ediliyor.
Sonuç: Diplomasi mi, baskı mı?
Diplomatik çabalar, taraflar arasında bir anlaşma zemini oluşturma ihtimali taşıyor; ancak Washington’un kısa süreli talepleri ve bölgedeki askerî tahkimat, müzakerelerin aynı zamanda yüksek riskli bir dönemeçte sürdüğünü gösteriyor. Önümüzdeki 48 saatin hem diplomasi hem de güvenlik açısından belirleyici olması bekleniyor.
