Tarihler, hem miladi hem de kültürel hafızamızda iz bırakır. 24 Şubat da çeşitli coğrafyalarda tarihi dönüm noktaları ve geleneklerle anılan bir gündür. Bu yazıda 24 Şubat’ın hangi olaylarla anıldığını, tarihsel ve kültürel önemini derledik.
24 ŞUBAT NE GÜNÜ?
24 Şubat aşağıdaki olay ve anmalarla bilinir:
- Trabzon’un Rus işgalinden kurtuluşu (1918)
- Trabzon’un Yomra ilçesinin kurtuluşu (1918)
- Dragobete — Romanya’da geleneksel bir sevgi ve bahar kutlaması (yerel bir halk geleneği olarak kabul edilir)
24 ŞUBAT’TA NE OLDU?
24 Şubat tarihinde tarihe geçen çok sayıda olay vardır. Kronolojik olarak öne çıkanlar:
Antik Çağdan Erken Modern Döneme
303: Roma İmparatorluğu’nda Galerius’un fermanıyla Hristiyanlara yönelik baskılar yoğunlaştı.
1525: Pavia Muharebesi’nde İspanyol İmparatorluk kuvvetleri, Fransız ordusunu mağlup etti.
1739: Karnal Muharebesi’nde Nadir Şah Afşar komutasındaki Afşar ordusu, Babür ordusunu üç saatte yendi.
19. ve 20. Yüzyıl Başları
1848: Fransa Kralı Louis-Philippe tahttan çekildi; Avrupa’daki 1848 devrimlerinin etkileri sürüyordu.
1863: Arizona, Birleşik Devletler toprağı oldu.
1895: Küba’da Santiago de Cuba çevresinde, İspanyol-Amerikan Savaşı’na giden bağımsızlık hareketi başladığı kaydedildi.
1908: Dr. Galip Üstün tarafından “Topkapı Fukaraperver Cemiyeti” kuruldu.
1912: Beyrut Muharebesi yapıldı; bölgeyi etkileyen çatışmalar devam etti.
1918: Estonya, Rusya’dan bağımsızlığını ilan etti.
1918: Trabzon, Rus işgalinden kurtuldu; aynı dönemde Yomra’nın kurtuluşu da kayda geçti.
1920–1999: Siyasi Değişimler ve Kültürel Olaylar
1920: Almanya’da Alman İşçi Partisi’nin adı “Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi” olarak değiştirildi; parti programı aynı gün açıklandı.
1931: Almanya’da işsizlik 4,9 milyona ulaştı.
1942: Ankara’da Almanya’nın büyükelçisine suikast girişiminde bulunuldu; büyükelçi ve eşi yaralanmadan kurtuldu.
1942: Karadeniz’de “Struma” gemisi batırıldı; 769 Romanya Yahudisi taşıyan gemiden yalnızca bir yolcu kurtulabildi.
1945: Mısır Başbakanı Ahmed Mahir Paşa parlamentoda öldürüldü.
1946: Juan Perón, Arjantin Devlet Başkanı oldu.
1950: Birleşik Krallık’ta İşçi Partisi seçimleri kazanırken tam çoğunluğu elde edemedi.
1954: Tuna Nehri’nden denize inen buz parçaları İstanbul Boğazı’nı kapladı; deniz trafiği durdu.
1955: Türkiye ile Irak arasında karşılıklı iş birliği antlaşması (CENTO) Bağdat’ta imzalandı; daha sonra başka ülkeler de katıldı.
1960: Şair Necip Fazıl Kısakürek, çeşitli suçlamalarla 5 yıl 2 ay 15 gün hapis cezasına çarptırıldı.
1976: Küba yeni anayasasını ilan etti.
1977: ABD, bazı ülkelere insan hakları gerekçesiyle yardımı kesti; aynı yıl Türk fizikçi Prof. Dr. Feza Gürsey, Oppenheimer Ödülü’ne layık görüldü.
1981: Buckingham Sarayı, Prens Charles ile Lady Diana’nın nişanlandığını duyurdu.
1981: Yunanistan’ın başkenti yakınlarında 6,7 şiddetinde bir deprem meydana geldi; can kayıpları oldu.
1987: Sovyet lideri Gorbaçov, “Glasnost” (açıklık) politikasını ilk kez gündeme getirdi.
1989: İran dini lideri Humeyni, tartışmalı bir kitapla ilgili ağır bir fetva açıkladı.
1992: Nirvana grubunun solisti Kurt Cobain, Courtney Love ile evlendi.
1993: Danıştay, şair Nâzım Hikmet’in vatandaşlığa iadesine ilişkin bir davada önceki mahkeme kararını onayladı.
1999: Çin’de bir yolcu uçağı iniş sırasında düştü; çok sayıda ölü kaydedildi.
2000’ler ve Sonrası
2002: Salt Lake City’de düzenlenen Kış Olimpiyat Oyunları sona erdi.
2006: Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki bir protokolü onaylayarak idam cezasının kapsamını daralttı.
2008: Fidel Castro, yarım asırlık liderliğin ardından görevini bıraktı; yerini Raúl Castro aldı.
2022: Rusya, geniş çaplı bir askeri harekâta başlayarak Ukrayna’ya yönelik saldırıları başlattı; bu gelişme uluslararası gündemde büyük etki yarattı.
24 Şubat’ın Önemi
24 Şubat, farklı yıllarda hem bağımsızlık ve kurtuluş hikâyeleriyle, hem de siyasi ve kültürel kırılma noktalarıyla anılır. Yerel geleneklerden (örneğin Dragobete) küresel çapta yankı uyandıran siyasi gelişmelere kadar geniş bir yelpazede anılması, bugünün tarihsel bakımdan zenginliğini gösterir.
Her yıl 24 Şubat’ta yaşanan olayları hatırlamak, geçmişin izlerini görmek ve günün kültürel-yasal bağlamını değerlendirmek açısından önemlidir.
