Amerikan iş kültüründe bugün en cazip anlatılardan biri şu: yapay zekâ işinizi elinizden almayacak, sizi ondan kurtaracak. Ancak yeni gözlemler, bu anlatının beklenen sonucu vermeyebileceğini gösteriyor: verimlilik artışı çalışanların iş yükünü hafifletmek yerine, onları daha fazla çalışmaya itiyor.
Araştırmanın bulguları
Araştırmacılar, 200 kişilik bir teknoloji şirketinde sekiz ay boyunca saha gözlemleri yaptı. Gözlemlenen ekipler yeni AI araçlarını gerçekten benimsedi; ne var ki kimseye ilave hedef dayatılmamıştı. Yine de çalışanlar, araçların mümkün kıldığı ek işleri üstlenmeye başladı. Sonuç:
- Öğle aralarına ve akşam saatlerine sızan iş;
- Boşalan zamanların yapılacaklar listesiyle dolması;
- Çalışma süresinin azalması beklenirken, aynı veya daha fazla çalışma.
Bir mühendis özetle şöyle dedi: “Daha üretken olacağınızı, zaman kazanıp daha az çalışacağınızı düşünüyorsunuz; ama aslında aynı veya daha fazla çalışıyorsunuz.”
Benzer veriler ne diyor?
Diğer denemeler de çelişkili işaretler veriyor. Bazı deneylerde deneyimli geliştiriciler, görevleri tamamlamada daha uzun süre harcadıklarını bildirirken kendilerini daha hızlı hissettiklerini söylüyorlar. Geniş ölçekli takip çalışmalarında ise zamandan tasarruf oranları sınırlı kaldı ve kazançlar ya da çalışma saatleri üzerinde kayda değer bir düşüş görülmedi. Bu sonuçlar, AI ile elde edilen kazanımların otomatik olarak hayatı kolaylaştırmayacağını düşündürüyor.
AI verimliliği neden tükenmişliğe dönüşüyor?
Temel sorun şu: AI, çalışanların yapabileceklerini artırıyor; ama organizasyonel beklentiler ve kişisel performans algısı değişmiyor. Elde edilen kapasite, daha az dinlenme değil, daha fazla çıktı üretmek için kullanılıyor. Bu da zamanla yorgunluk, tükenmişlik ve işten kopmanın zorlaşmasıyla sonuçlanıyor.
İş yerleri ne yapmalı?
- Sınırlar koyun: AI ile kazanılan zamana dair açık yönergeler ve dinlenme beklentileri belirleyin.
- Sonuçları ölçün, çabayı değil: Aktivite değil çıktı bazlı değerlendirme sistemleri geliştirin.
- İş yükünü izleyin: Görev hacmi ve yan görevlerdeki artışı düzenli olarak takip edin.
- Eğitim ve değişim yönetimi: AI entegrasyonunu iş akışına sağlıklı entegre edecek destek ve eğitim sağlayın.
- Kültürel değişim: Hızlı yanıt beklentisini ve sürekli çevrimiçi olma baskısını sorgulayın.
Sonuç olarak, yapay zekâ çalışanların yeteneklerini genişletebilir; ancak bu genişleme otomatik olarak daha az yorulma veya daha kısa çalışma saatleri getirmiyor. İş dünyası, AI yatırımlarının gerçek etkilerini işlerken insan odaklı politikaları önceliklendirmeli; aksi takdirde verimlilik kazanımları, yaygın tükenmişliğin habercisi olabilir.
-
-
-
-
