Wikipedia neden Archive.today bağlantılarını kaldırıyor?
Wikipedia editörleri, çevrimiçi ansiklopedide Archive.today bağlantılarının kaldırılmasına karar verdi. Platformda bu arşiv servisinin 695.000’den fazla kez kullanıldığı belirtiliyor. Kararın temel gerekçeleri arasında iddia edilen bir DDoS saldırısı ve arşivlenmiş sayfalarda yapılan değişikliklere dair sunulan kanıtlar yer alıyor.
İddia edilen DDoS olayı ve hedefteki blog yazarı
Olayın merkezinde, blog yazarı Jani Patokallio bulunuyor. İddialara göre, Archive.today’in CAPTCHA sayfasını yükleyen kullanıcıların tarayıcıları, habersiz olarak çalıştırılan JavaScript kodlarıyla Patokallio’nun bloguna arama talepleri gönderiyor; bunun da barındırma maliyetlerini artırmayı ve dikkat çekmeyi amaçladığı öne sürülüyor. Bu tür davranışlar, Wikipedia editörleri tarafından okuyuculara yönlendirilen bir kaynağın kötü amaçlı eylemlerde kullanılma riski olarak değerlendirildi.
CAPTCHA ve otomatik istekler
İddialara göre sorun, Archive.today’in CAPTCHA sayfasında tetiklenen arka plan istekleriyle ilgili. Editörler, bir arşiv hizmetinin kullanıcı makinelerini istemeden bir hedefe yönlendirecek kodlar barındırmasının kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Arşivlenmiş içeriklerde değişiklik iddiaları
Wikipedia tartışma sayfalarında sunulan kanıtlar, Archive.today üzerinde saklanan bazı arşivlenmiş sayfaların orijinal içeriklerinden farklılaştığını, hatta belirli isimlerin sonradan eklenmiş olabileceğini gösteriyor. Bu durum, arşivin güvenilirliğini zedeleyici bir unsur olarak öne çıktı ve editörlerin harekete geçmesinde etkili oldu.
Geçmişteki kara liste uygulaması ve yeni yönergeler
Archive.today daha önce 2013 yılında kara listeye alınmış, ancak 2016‘da bu uygulama kaldırılmıştı. Şimdi ise editörler arasında hızlı bir şekilde uzlaşıya varılarak servisin tekrar deprekte edilmesi ve mümkün olan en kısa sürede spam kara listesine eklenmesi, ayrıca ansiklopedideki tüm Archive.today bağlantılarının kaldırılması kararlaştırıldı.
Yeni yönergeye göre editörler, Archive.today veya aynı hizmete ait diğer alan adları yerine öncelikle orijinal kaynağa veya alternatif arşiv hizmetlerine (örneğin Wayback Machine) yönlendirme yapacak şekilde bağlantıları değiştirecek.
Site yönetiminin yanıtı ve iddialara tepki
Patokallio, araştırmalarını çevrimiçi paylaşmasının ardından Archive.today yöneticisinin kendisinden yazıyı kaldırmasını istediğini ve talebi reddetmesi üzerine tehditvari mesajlar aldığını belirtiyor. Öte yandan, site yöneticisi olduğu belirtilen kişi/kişiler, servisin değerini telif meselelerini hafifletme ve erişim sağlama bağlamında savunurken, yaşanan olayların ardından bazı operasyonel değişiklikler yapacaklarını ifade etti.
Ne değişecek, kullanıcılar ne yapmalı?
Wikipedia editörlerinin kararı, araştırma ve referans kullanımı açısından önemli bir dönüm noktası. Özellikle ücret duvarlarının arkasındaki içeriklere erişimde kullanılan arşiv servislerinin güvenilirliğini yeniden değerlendirme gereği doğdu. Editörler ve kaynak kullananlar, arşiv bağlantısı kullanmadan önce kaynağın doğruluğunu teyit etmeye, mümkünse orijinal yayımlandığı adrese veya güvenilir alternatif arşivlere başvurmaya teşvik ediliyor.
Not: Archive.today farklı alan adları altında hizmet verebiliyor; editörlerin uygulaması yalnızca bir alan adıyla sınırlı değil, ilgili tüm bağlantıları kapsayacak şekilde genişletildi.
-
-
-
-
