Trump yönetimi PJM’den 15 milyar dolarlık kapasite talep ediyor — teknoloji şirketlerine ödeme yükü
Planın özü: Yeni santraller için ödeme teknoloji şirketlerine mi yıkılıyor?
Beyaz Saray, ABD’nin en büyük elektrik şebekesi operatörü olan PJM‘nin yeni üretim kapasitesi eklemesi için baskı yapıyor. Yönetim, bölge hükümetleriyle birlikte 15 yıl süreli sözleşmelerle 15 milyar dolar değerinde yeni üretim kapasitesi ihalesi düzenlenmesini istiyor ve bu yükün bir kısmının teknoloji şirketleri tarafından karşılanmasını talep ediyor — hatta bu şirketler o kapasiteyi fiilen kullanmayacak olsa bile.
Neden şimdi?
Veri merkezleri ve özellikle yapay zekâ uygulamaları için artan elektrik talebi, PJM bölgesinde tüketimi hızla yükseltti. PJM, 13 eyalette yaklaşık 65 milyon kişiye hizmet veriyor ve Northern Virginia gibi büyük veri merkezi bölgelerini kapsıyor. Bölgede 2025’te elektrik fiyatları önceki yıla göre yaklaşık %10–15 artış gösterdi. Ayrıca PJM’nin tepe yükü son on yılda artış gösterdi ve önümüzdeki yıllarda da büyümesi bekleniyor.
PJM’in tepkisi ve süreç
PJM yönetimi, teklif edilen ilkeleri gözden geçirdiğini belirtti. Sözcülerin bir açıklamasında, düzenlenen etkinliğe davet edilmediklerini ve etkinlikte yer almayacaklarını söyledikleri aktarıldı. Planın şimdilik bağlayıcı olmayan bir çerçeve sunduğu belirtiliyor, ancak Beyaz Saray’ın baskısı operatörü karar almaya zorluyor.
Yükün kaynakları: Veri merkezleri mi, doğal gaz mı?
Talep artışının önemli bir bölümü veri merkezleri kaynaklı olmakla birlikte, fiyatlardaki artışta doğal gaz fiyatlarının yükselişi de büyük rol oynadı. PJM ağı hala fosil yakıtlara önemli ölçüde bağımlı; bağımsız piyasa gözlemcileri, 2025 fiyat artışlarının yaklaşık %60’ının fosil yakıt maliyetlerinden kaynaklandığını ifade ediyor.
Uzun vadeli yatırımların riski ve alternatif çözümler
Yeni kömür veya gaz santrali inşası yıllar alıyor ve yüz milyonlarca dolara mal oluyor. Birçok elektrik üreticisi, AI kaynaklı talep patlamının devam etmemesi durumunda onlarca yıl işletilecek santrallere yatırım yapmaktan çekiniyor. Bu belirsizlik, işletmeciler için mali risk oluşturuyor.
Teknoloji şirketlerinin tercihleri
Geleneksel enerji tedarikçiliğinin dışına çıkan teknoloji şirketleri, yenilenebilir enerji ve depolama çözümlerine yöneliyor. Güneş enerjisi ve pil sistemleri, maliyet, modülerlik ve daha hızlı devreye alma süreleri nedeniyle veri merkezi projeleriyle daha uyumlu bulunuyor. Tipik bir güneş tarlası fazlı olarak yaklaşık 18 ayda kurulabiliyor; bu da veri merkezi inşaat takvimleriyle daha iyi örtüşüyor ve risk yönetimini kolaylaştırıyor.
Ne değişecek?
Trump yönetiminin talebi PJM ve bölge paydaşları arasında tartışmaları yoğunlaştırdı. Kritik soru, yeni üretim kapasitesinin nasıl finanse edileceği ve finansman yükünün gerçekten teknoloji şirketlerine mi yansıtılacağı: doğrudan ödemeler, uzun vadeli alım garantileri veya başka mekanizmalar mı kullanılacak? Ayrıca, yatırımların fosil yakıt odaklı mı yoksa yenilenebilir ve depolama odaklı mı olacağı, hem ekonomik hem de iklim hedefleri açısından belirleyici olacak.
Özetle, yönetim yeni kapasite yaratılması için baskı yaparken, PJM bölgesi ve enerji piyasası aktörleri artan talep, yüksek yakıt maliyetleri ve uzun vadeli yatırım riskleri arasında dengede kalmaya çalışıyor. Teknoloji şirketlerinin tercihleri ise bu denklemin yönünü belirlemede önemli rol oynamaya devam edecek.
