Türkiye, 15 yaş altı çocukların sosyal medya erişimini kısıtlayan yeni bir düzenleme taslağı üzerinde çalışıyor. Taslak kısa süre içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine sunulacak. Düzenlemede ön plana çıkan maddeler arasında etkili yaş doğrulama sistemi kurulması zorunluluğu, platformların teknik doğrulama yöntemleri geliştirmesi ve ebeveyn denetiminin hukuki çerçeveye bağlanması bulunuyor.
Kimlik doğrulama nasıl işleyecek?
Yeni düzenleme, platformlarda sadece beyana dayalı yaş bilgisinin yeterli olduğu uygulamayı sonlandırmayı hedefliyor. Şirketlerin teknik olarak doğrulanabilir sistemler kurması zorunlu hale gelecek; bu sistemlerin çalışma biçimi, veri güvenliği standartları ve kimlik doğrulama yöntemleri yönetmeliklerle ayrıntılandırılacak. Amaç, çocukların yaşlarını büyük gösterip sisteme kayıt oluşturmalarının önüne geçmek.
Etkiler ve kullanım dozu
Çocuk ve genç psikiyatristi Prof. Dr. Veysi Çeri, sosyal medya ve dijital içeriklerin çocukların ruhsal ve duygusal gelişimi üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Çeri, bu etkilerin kullanım dozuyla bağlantılı olduğunu; belirli sürelerin üzerindeki kullanımın olumsuz sonuçlar doğurduğunu vurguladı. Bu nedenle yaşa dayalı sınırlamaların hem koruyucu hem de önleyici bir rolü olduğu belirtildi.
Siber zorbalık ve yapay zekâ destekli hedefleme
Prof. Dr. Çeri, sosyal medyanın çocukları siber zorbalık, tanımadıkları kişilerle iletişim ve manipülasyona açık hale getirdiğini söyledi. Ayrıca bazı suç örgütlerinin yapay zekâ destekli sistemlerle çocukların paylaşımlarını analiz ederek ruhsal ve davranışsal olarak hedeflenebilecekleri belirledikleri, ardından bu çocukları suça yönlendirdikleri ifade ediliyor. Bu tür tespit mekanizmaları; paylaşımlar, etkileşim ve davranış örüntülerinden yola çıkarak uygun hedefleri saptayabiliyor.
Neden 15 yaş altı öncelikli?
Çeri, 15 yaş altındaki çocukların dijital müdahalelere ve manipülasyona karşı daha savunmasız olduğunu belirtti. Yetişkinlerde bile belli düzeyde algı ve davranış değişiklikleri gözlenirken, gelişim çağındaki çocuklarda bu etkilerin daha hızlı ve derin olabileceği vurgulanıyor. Reklam ve etkileşim mekanizmalarının psikolojik araçlarla kullanıcı davranışını şekillendirdiğine dair bulgular da endişeyi artırıyor.
Kamu düzenlemesi zorunluluğu
Mevcut platform algoritmalarının çoğu, kullanıcıların daha uzun süre platformda kalmasını sağlamaya yönelik kurulduğu için bireylerin tek başına bu etkilere karşı koyması zorlaşıyor. Bu nedenle uzmanlar, kamusal düzenlemeler, etkin denetim mekanizmaları ve teknoloji ile uyumlu hukuki çerçevelerin kaçınılmaz olduğunu söylüyor. Taslak düzenleme, bu ihtiyacı karşılamayı amaçlayan ilk adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
