Pakistan Başbakanı metnin hazırlandığını duyurdu
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasındaki nihai anlaşma metninin hazırlandığını açıkladı ve taraflarla bir sonraki adımı atmak için yakın işbirliği içinde olduklarını söyledi. Açıklama, görüşmelerin kritik bir dönemeçte olduğuna işaret ediyor.
Trump: Sızdırılan maddeler gerçeği yansıtmıyor
ABD Başkanı Donald Trump ise kamuoyuna yansıyan anlaşma maddelerinin İran kaynaklı sızıntılar olduğunu iddia etti ve yayılan şartların yazılı olarak üzerinde anlaşılan metinle ilişkisi olmadığını savundu. Trump, Tahran’ı sızıntıdan sorumlu tutarak, medyada dolaşan bilgilerin gerçeği yansıtmadığını belirtti.
İran yetkilisinden temkinli değerlendirme
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Abbas Arakçi, Pakistan’daki görüşmeler sonucu hazırlanan mutabakat zaptının daha önce hiç bu kadar yakın olmadığını, ancak son onay alınana kadar medya spekülasyonlarından kaçınılması gerektiğini ifade etti.
Basına yansıyan taslak: Öne çıkan maddeler
İran medyasında yer alan ve müzakere heyetine yakın kaynaklara dayandırılan taslakta öne çıkan başlıklar şunlar:
- Yaptırımların kaldırılması: Petrol ve petrokimya ürünleriyle ilgili yaptırımların askıya alınması ve İran’ın dondurulmuş varlıklarına erişimin sağlanması.
- Deniz abluka ve Hürmüz Boğazı: ABD’nin deniz ablukasını kaldırması; Hürmüz Boğazı’nın 30 gün içinde gemi trafiğine yeniden açılması hedefi.
- Ekonomik yeniden yapılandırma: İran ekonomisinin yeniden inşasına yönelik planların sunulması ve kademeli mali akış sağlanması (taslakta, görüşmeler öncesinde belirli miktarda dondurulmuş fon serbest bırakılacağı yer alıyor).
- Müzakere kapsamı: Nihai görüşmelerin öncelikle nükleer ve ekonomik konulara odaklanacağı; füze programı ve vekil güçlere verdiği destek gibi hassas başlıkların müzakere dışı bırakıldığı iddia ediliyor.
- Süreç takvimi: Ateşkesin 60 gün uzatılmasına dair düzenlemeler ve iki aylık yoğun müzakere periyodu öngörülüyor.
Ek mali tedbir ve garantiler
Taslakta, İran’ın dondurulmuş varlıklarından aşamalı serbest bırakma, petrol ihracatının yeniden başlatılması ve uluslararası takvimlerle bağlantılı garantilerin alınması gibi maddeler yer alıyor. Metinde ayrıca nihai anlaşma şartlarına bağlı olarak Birleşmiş Milletler ve uluslararası kurumlarla koordinasyon yapılacağı belirtiliyor.
Görüşmelerin kilit riskleri ve belirsizlikler
Şu aşamada açıklanan bilgiler taslak düzeyinde kalıyor ve taraflar arasındaki resmi onay süreci devam ediyor. Medyaya yansıyan sızıntılar, tarafların kamuoyunu yönetme stratejileri, güven eksikliği ve müzakere mekanizmasının nasıl işletileceğine dair belirsizlikleri artırıyor. Ayrıca, füze programı ve bölgesel güç projeksiyonuna ilişkin hassas konuların ayrı tutulması, ilerleyen dönemde yeni anlaşmazlık alanları yaratabilir.
Gelişmeler, hem bölgesel güvenlik hem de küresel enerji piyasaları açısından yakından izleniyor. Taraflardan gelecek resmi açıklamalar, sürecin yönünü belirleyecek anahtar unsurlar arasında olacak.
