OpenAI, Navier‑Stokes iddiasını açıkladı; Levent Alpöge’nin projeden çıkarılmak istendiği iddiası gündemde
OpenAI matematiğin en zor sorularından biri için çözüm paylaştı, ardından tartışma patlak verdi
Yapay zeka laboratuvarı OpenAI, yaklaşık 90 yıldır çözülemeyen Navier‑Stokes Milenyum Problemi’ne yönelik teknik bir çözüm ve biçimsel doğrulama kodlarını yayımladığını açıkladı. Duyurunun hemen ardından, projede adı geçen Türk matematikçi Levent Alpöge‘nin araştırma ekibinden çıkarılmak istendiği iddiası uluslararası akademi çevrelerinde büyük tartışma yarattı.
Hangi sonuç açıklandı?
OpenAI, sıvı hareketlerini tanımlayan Navier‑Stokes denklemlerine ilişkin olarak, belli bir dış kuvvet altında akışkanın sonlu zamanda tekillik (singularity) üretebileceğini gösteren analitik çalışmayı ve Lean dilinde hazırlanan biçimsel doğrulama kodlarını paylaştı. Şirket açıklamasına göre bu çalışma, Clay Matematik Enstitüsü’nün Milenyum Problemleri kapsamındaki ilgili kriterleri karşılıyor.
Çözüm nasıl elde edildi?
OpenAI, çözüm için yeni bir iç modeli ve kod çalıştırabilen yaklaşık 10 bin yapay zeka ajanı‘nın eşzamanlı çalışmasını kullandığını belirtti. Ajanslar arasında bilgi aktarımıyla yürütülen süreçte, sistemin ilk komuttan itibaren yaklaşık 88 saat içinde çözümü ürettiği, ardından Lean doğrulamasının gerçekleştirildiği ifade edildi. Şirket, sürecin önemli bir hesaplama gücü ve milyarlarca simge tüketimiyle gerçekleştiğini açıkladı.
Levent Alpöge iddiası ve akademik gerilim
New York Üniversitesi’nden Prof. Tristan Buckmaster, OpenAI açıklamasından sonra, Anthropic bünyesindeki araştırmacı Levent Alpöge ile daha önce bağımsız bir çalışmada ortak yol aldıklarını duyurdu. Buckmaster, OpenAI’nın sunduğu yöntemin kendi ve Alpöge’nin geliştirdiği yaklaşım ile büyük ölçüde örtüştüğünü savundu ve projeye ilişkin iletişimde Alpöge’nin adının çıkarılmak istendiği iddiasını gündeme getirdi.
İddialar: Nasıl bir anlaşmazlık yaşandı?
Buckmaster’a göre OpenAI temsilcileri ortak duyuruda kendisine pay teklifinde bulundu; ancak Anthropic ile bağlantısı olan Alpöge’nin isminin araştırmadan çıkarılması şart koşuldu. Buckmaster, bu talebi reddettiğini ve daha sonra üç ayrı kanıtı bağımsız şekilde yayımlayarak OpenAI’yı etik dışı rekabet ve şeffaflık eksikliği ile suçladı.
OpenAI’nın savunması
OpenAI, proje sürecinde araştırmacı verilerine doğrudan erişim iddialarını reddetti; anonimleştirilmiş kullanım verilerinin sistemleri geliştirmiş olabileceğini tamamen dışlamadıklarını belirtti. Ayrıca OpenAI, kendi kanıtlarının teknik olarak Buckmaster ve Alpöge’nin ele aldığı modelden farklı olduğunu, iki çalışmanın matematiksel açıdan ayrıştığını vurguladı.
Projenin ölçeği ve ödül kararı
OpenAI açıklamasında, sürecin büyük ölçekli hesaplama kaynakları gerektirdiğini ve ortaya çıkan bilimsel sonuca rağmen Clay Matematik Enstitüsü‘nün 1 milyon dolarlık Milenyum Ödülü için talepte bulunmayacaklarını bildirdiği aktarıldı. Bu karar, çözümün kabulü ve ödül sürecinin ayrı mekanizmalar içerdiğini hatırlatıyor.
Ne değişecek?
Bu gelişme hem matematik camiasında hem de yapay zeka etiği alanında yeni tartışmalar başlattı: Akademik işbirliği kuralları, araştırmacı hakları, şirketlerin eğitim verisi kullanımı ve yapay zekayla üretilen bilimsel çıktılarının doğrulanması gibi konular daha fazla gündeme taşınacak. İddiaların aydınlatılması ve teknik sonuçların bağımsız uzmanlarca değerlendirilmesi sürecin kilit adımları olacak.
