Analistler anlaşmayı Tahran lehine siyasi zafer olarak değerlendiriyor
İsrailli siyasi yazarlar ve analistler, ABD ile İran arasında masada olan mutabakatın, teknik ayrıntılar çözülmeden imzalanması hâlinde İran için önemli bir siyasi kazanım anlamına geleceğini savunuyor.
Ben-Dror Yemini: Tanıma ve devam eden tehdit
Ben-Dror Yemini, olası bir anlaşmanın örtük biçimde ABD tarafından daha güçlü ve radikal bir İran rejiminin tanınması olarak algılanacağını söylüyor. Yemini’ye göre balistik füzeler ile bölgedeki vekiller gibi konular çözülmeden sağlanacak bir uzlaşma İran içinde “siyasi zafer” olarak okunacak. Ayrıca İran’ın bölgesel etkinliğinin ve İsrail’in maruz kaldığı balistik füze tehdidinin devam edeceğini vurguluyor.
Ben Caspit: Askeri başarılar siyasal yenilgiyi gölgeleyemiyor
Ben Caspit, askerî alanda elde edilen bazı başarıların, Netanyahu yönetiminin izlediği siyasetin yol açtığı ağır politik kayıpları telafi etmediğini belirtiyor. Caspit, İran rejiminin nükleer projeden tamamen vazgeçme niyeti göstermediğini; rejimin güçlenmediğini, fakat hayatta kalarak etkisini koruduğunu ifade ediyor. Ona göre asıl endişe, İranlı aktörlerin artık korkmuyor olmaları.
Avi Ashkenazi: İsrail kararlılığı gösteremedi
Avi Ashkenazi, İsrail hükümetinin anlaşma metnine etkin şekilde müdahale edemediğini ve bu durumun bir başarısızlık olduğunu savunuyor. Ashkenazi’ye göre zenginleştirilmiş uranyum meselesinin net olarak çözülmemesi, İran’ın petrol satışları ve serbest kalacak fonlarla bölgesel vekillerinin yeniden güçlenmesine yol açacak. Anlaşma sonrası İran’ın bölgesel etkisinin artacağı değerlendirmesini yapıyor.
Zvi Bar’el: Kötü bir anlaşmaya razı olmamak tercih olabilir
Zvi Bar’el, üzerinde mutabakat sağlanan metnin nihai bir anlaşma değil, müzakerelerin temelini oluşturan ilkeler paketi olduğunu belirterek; balistik füze programı ve İran’ın vekilleri konusunun pazarlığa dahi açılmadığını öne sürüyor. Bar’el, iyi düzenlenmemiş bir anlaşmanın zararlı olabileceğini, bu nedenle kötü bir uzlaşmaya varmamanın daha doğru bir tercih olabileceğini savunuyor.
Ortak değerlendirme
İsrailli yorumcuların ortak noktası, masada olabilecek bir anlaşmanın teknik olarak sınırlı kazanımlar sağlasa da politik olarak İran’ın elini güçlendirebileceği yönünde. Analistler, balistik füzeler, vekil güçler ve nükleer kapasite gibi unsurlar ele alınmadan sağlanacak bir uzlaşmanın bölgesel güvenlik dinamiklerini değiştirebileceği uyarısında bulunuyor.
