İran’da İnternet Kesintisi Haftayı Aştı: Ülke Çapındaki Kapanma Tarihin En Uzunları Arasında
İnternet erişimi haftalardır kesik
Perşembe itibarıyla 92 milyon İranlı bir haftadan uzun süredir internete tamamen erişemiyor. Uzmanlar, bu durumun ülke çapında kaydedilen en uzun internet kesintilerinden biri olduğuna dikkat çekiyor.
Ne oldu?
Geçen hafta başında hükümet, ülke genelinde internet ve telefon erişimini kesti. Bu hamle, geçen yıl sonundan beri süren geniş çaplı hükümet karşıtı protestolara</b yanıt olarak gerçekleştirildi. Yetkililerin müdahalesi protestoların dışarıdan izlenmesini güçleştirdi ve ülkedeki haber akışını önemli ölçüde kısıtladı.
Kesintinin boyutu ve süresi
Son kesinti yazının hazırlandığı anda yaklaşık 170 saati aşmış durumda. Buna kadar kaydedilen en uzun ulusal kesintiler arasında 2019’daki ~163 saatlik kapanma ile 2025’teki ~160 saatlik kapanma yer alıyordu. Mevcut kesinti, yaşanan nüfus büyüklüğü bakımından en kapsamlı ve sıkı uygulanan ulusal karartmalardan biri olarak değerlendiriliyor.
Protestolar ve can kayıpları
İçeride birçok şehirde yüzlerce gösteri gerçekleştiği ve yaygın bir baskı uygulandığı bildiriliyor. İnsan hakları izlemeye yönelik kuruluşlar, çatışmalarda ve güvenlik güçleri müdahalelerinde binlerce kişinin etkilendiğini, bazı raporlara göre ölü sayısının binlerle ifade edildiğini aktarıyor.
İnternete alternatif çabalar ve devlet müdahalesi
Kesintiler sırasında bazı kişiler uydu bağlantılı cihazlar aracılığıyla sınırlı erişim sağlayabildi. Yurt dışından sağlanan uydu hizmetleri, internet özgürlüğünü desteklemek amacıyla istisnalarla mümkün kılınsa da, yetkililer söz konusu cihazlara karşı sert önlemler aldı: cihazlara el koyma, frekans karıştırma ve sahipliği yasaklama gibi uygulamalar bildirildi.
Bölgesel ve uluslararası tepkiler
Durumun tırmanması, bölgedeki askeri ve diplomatik hareketliliği de beraberinde getirdi. Bazı ülkeler diplomatik temsilciliklerini gözden geçirirken, ileri düzey askeri önlemler gündeme geldi. Öte yandan çeşitli aktörler, şiddetin durdurulması ve insani durumun iyileştirilmesi çağrıları yapıyor.
Ne bekleniyor?
Kesintinin ne zaman sona ereceği belirsizliğini koruyor. Uzmanlar ve hak savunucuları, iletişim engelinin hafifletilmesi, güvenlik güçlerinin orantılı davranması ve uluslararası gözlem imkanlarının artırılması yönünde baskı uyguluyor. Kısa vadede ekonomik işlemler ve kamu hizmetleri üzerinde de ciddi aksaklıklar yaşanabileceği uyarısı yapılıyor.
Öne çıkanlar:
- 92 milyon kişinin internet erişimi kesik
- Kesinti ~170 saat ile tarihin en uzun kapanmalarından biri
- Uydu bağlantıları sınırlı kullanımda; yetkililer sıkı yaptırımlar uyguluyor
- Bölgesel diplomatik ve askeri hareketlilik arttı
