ABD ile İran arasında gece boyunca tırmanan gerilim, Başkan Donald Trump’ın sert uyarılarının ardından başlayan saldırı dalgalarıyla yeni bir boyut kazandı. CENTCOM tarafından başlatıldığı açıklanan “yeni meşru müdafaa saldırıları” ülkede birçok noktada hissedilen patlama seslerine neden oldu.
Gece boyunca devam eden saldırılar ve etkileri
Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Sirik ve Minab kentleri ile Bender Abbas, Kiş adası çevresinde patlama sesleri kaydedildi. İran medyası, ülkenin batısındaki Fars ve Aseluye eyaletlerinde hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini bildirdi. ABD yetkilileri, Hürmüz bölgesindeki bazı hava savunma, radar ve yer kontrol tesislerine yönelik operasyonlar düzenlendiğini açıkladı.
Sahada bildirilen hasar ve iddialar
Washington, gece süren dört saatlik saldırı dalgasına ilişkin kısıtlı bilgiler paylaşırken, İran Devrim Muhafızları birçok hedefin vurulduğunu iddia etti. Tahran yönetimi, Bahreyn’deki Amerika 5. Filosu ile Ürdün’deki bir hava üssü de dahil olmak üzere 21 hedefe karşı misilleme yaptıklarını ve bir MQ-9 Reaper insansız hava aracını düşürdüklerini açıkladı. İddialar bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.
Liderlerin sert açıklamaları ve restleşme
Başkan Donald Trump, akşam saatlerinde yaptığı açıklamalarda “İran’ı bugün çok sert şekilde vuracağız” ifadelerini kullandı ve altyapıya yönelik saldırı seçeneklerinin masada olduğunu ima etti. Trump, ayrıca Hürmüz Boğazı’nda geçen ay yürütülen gizli görevle 200’den fazla ticari geminin ve yüz milyon varilden fazla petrolün güvenli şekilde geçirildiğini öne sürdü.
ABD Savunma yetkilileri, operasyonların ülkenin askeri çıkarlarına hizmet edeceğini ve diplomatik konumunu güçlendireceğini belirtti. Öte yandan İranlı yetkililer geri adım atmayacaklarını vurguladı; Meclis Başkanı ve Dışişleri Bakanlığı yetkilileri diplomasiye açık olduklarını fakat gerekirse farklı yollarla da karşılık verebileceklerini söyledi. İran Cumhurbaşkanlığı cephesinden altyapıya dönük tehditleri “çaresizliğin işareti” olarak niteleyen açıklamalar geldi.
Bölgesel risk ve güvenlik uyarıları
Hürmüz Boğazı üzerinde devriye görevindeki bir Apache helikopterinin düşürülmesine ilişkin gelişme, gerilimi yeniden tırmandırdı. ABD’nin Bağdat’taki temsilciliği ise bölgede bulunan Amerikan vatandaşlarını tedbirli olmaya çağırdı. Hem ABD hem İran cephesi askeri hazırlıklarını yoğunlaştırmış durumda; kısa vadede ek operasyonlar ve misilleme riskleri sürüyor.
Taraflar arasındaki restleşme ve sahadaki karşılıklı hamleler, bölgedeki istikrarı olumsuz etkiliyor ve jeopolitik belirsizliği artırıyor. Gelişmeler, özellikle ticaret yolları ve enerji arz güvenliği açısından yakından takip ediliyor.
