Hindistan, hızlı teslimat firmalarından ’10 dakika’ vaadini kaldırmalarını istedi
Hindistan Çalışma ve İstihdam Bakanlığı, ülkenin hızla büyüyen hızlı teslimat (quick-commerce) sektöründe gig çalışanlarının sağlık ve güvenliğini önceliklendirmesi için firmalara çağrı yaptı. Bakan Mansukh Mandaviya, sektördeki önde gelen oyuncularla yaptığı görüşmede pazarlama dilinden “10 dakika” vaadinin çıkarılmasını talep etti ve teslimat personelinin çalışma koşullarının iyileştirilmesi konusunu ele aldı.
Hükümetin talebi ve görüşmenin içeriği
Yetkililerle yapılan görüşmede, 10 dakikalık teslimat vaatlerinin çalışanlar üzerinde yarattığı baskı ve güvenlik riskleri gündeme geldi. Bakanlık, şirketleri hem iletişim stratejilerini yeniden düzenlemeye hem de kuryelerin çalışma koşullarını iyileştirecek adımlar atmaya davet etti. Görüşmelerde, teslimat sürelerinin öne çıkarılmasının performans cezaları, hız baskısı ve bunun yol açtığı kazalar gibi sorunları derinleştirdiği vurgulandı.
Sektörün büyümesi ve operasyonel model
Son yıllarda şehirlerde tüketiciler, oyuncak konsollardan temel gıdaya kadar pek çok ürünü 10–15 dakikada teslim almayı bekler hale geldi. Bu beklenti, firmaların mahallelerde stratejik noktalara yerleştirdiği karanlık mağazalar (dark stores) kurmak ve geniş bir teslimat ağı oluşturmak için yüz milyonlarca dolar yatırım yapmasına yol açtı. Rekabetin kızışması, daha fazla teslimat personeli istihdam edilmesiyle sonuçlandı ancak bu durum çalışanların üzerindeki baskıyı da artırdı.
Çalışanların tepkisi ve talepleri
Sektörde artan baskıya karşılık, bir grup gig çalışanı büyük şehirlerde protestolar düzenledi; talepler arasında yasal koruma, sosyal güvenlik hakları, daha iyi ücretlendirme ve geç teslimatlar nedeniyle uygulanan otomatik cezaların gözden geçirilmesi bulunuyor. Çalışanlar, teslimat sürelerini yetiştirmek için trafikte acele etmenin güvenlik risklerini artırdığını belirtiyor. Uzmanlar, 10–15 dakikalık ultra hızlı teslimat modellerinin gig işlerinde risk ve stres düzeyini önemli ölçüde değiştirdiğini ifade ediyor.
Olası etkiler ve atılacak adımlar
Çalışan baskıları ve bakanlığın müdahalesinin ardından bazı firmalar pazarlama mesajlarını gözden geçirmeye başladı; ilk adımı atan şirketlerin benzer değişiklikleri takip etmesi bekleniyor. Geçtiğimiz dönemde yürürlüğe giren yeni mevzuat ise gig ve platform çalışanlarına yasal statü kazandırdı ve platformların gelirlerinden belirli bir oranda (%1–%2, bazı durumlarda ödemelere göre sınırlandırılmış) sosyal güvenlik fonuna katkıda bulunmasını öngörüyor. Bu düzenlemeler, sektördeki çalışma koşullarının daha sıkı bir denetime tabi tutulmasına zemin hazırlayabilir.
Veriler ve gelecek projeksiyonu
Hindistan’ın gig ekonomisi 2020-21 döneminde yaklaşık 7,7 milyon kişiye istihdam sağlarken, resmi projeksiyonlar bu sayının 2029-30’a kadar 23,5 milyona ulaşabileceğini gösteriyor. Hızlı teslimatın yaygınlaşması, tüketiciler için konfor sağlarken iş gücünün korunması ve iş güvenliğinin sağlanması konusunda yeni düzenleme ve uygulamaların gerekliliğini ortaya koyuyor.
Şirketlerden konuyla ilgili resmi açıklama henüz yapılmadı.
