Fransa, Polinezya nükleer denemelerinin mağdurlarını resmen tanıdı: Tazminat yolu açıldı
Fransa Senatosu, Fransız Polinezyası’nda gerçekleştirilen nükleer denemeler nedeniyle zarar gören kişileri mağdur olarak tanıyan ve tazminat hakkı sağlayan yasa tasarısını oy birliğiyle kabul etti. Tasarı, sadece doğrudan etkilenenlere değil, ölmesi veya hak sahibi olması durumunda mirasçılara da başvuru imkânı tanıyor; ayrıca devletin mağdurların sağlık giderlerini üstlenmesi öngörülüyor.
Kimler tazminat talep edebilecek?
Tasarıya göre, nükleer denemelerin yapıldığı dönemde Fransız Polinezyası’nda yaşayan ve belirlenen 23 kanser türünden birine yakalanmış kişiler mağdur statüsünde sayılacak. Hastalık nedeniyle yaşamını yitirenlerin mirasçıları da tazminat talebinde bulunabilecek. Yasayla devletin, mağdurların tedavi ve ilgili sağlık masraflarını karşılaması amaçlanıyor.
Denemelerin ölçeği ve çevresel etkiler
Fransa, Polinezya bölgesinde 1966–1996 yılları arasında toplam 193 nükleer deneme gerçekleştirdi. Bunların 46’sı açık havada yapıldı ve atmosferde ciddi radyoaktivite yayılımlarına yol açtı. Açığa çıkan radyoaktif bulutlar bölgedeki adaların kirlenmesine neden oldu ve uzun vadeli sağlık riskleri tartışmalarını gündeme taşıdı.
Tarihsel arka plan
Bu alandaki hak talepleri yeni değil: 2010’da kabul edilen düzenlemeler (Morin Yasası) ile nükleer denemeler döneminde Polinezya’da yaşayan bazı kanser hastalarına tazminat yolu açılmıştı. Yeni tasarı ise mağduriyet tespitini genişleterek tazminat mekanizmasını daha sistematik hâle getiriyor.
Senatonun oy birliğiyle aldığı karar, Fransa ile Polinezya arasında yıllardır süren hukuki ve politik tartışmalarda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Tasarının yürürlüğe girmesiyle birlikte, etkilenen kişilerin ve yakınlarının tazminat talepleri için yasal zemin güçlenecek.
