Commonwealth Fusion Systems, Sparc için ilk mıknatısı yerleştirdi; Nvidia ile dijital ikiz iş birliği
Sparc reaktörüne ilk mıknatıs takıldı — hedef 2027’de çalıştırmak
Commonwealth Fusion Systems (CFS), Sparc adlı demo füzyon reaktörünün ilk mıknatısını monte ettiğini açıkladı. Proje, reaktörü önümüzdeki yıl çalıştırmayı hedefliyor ve bu adım, tesisin tamamlandığında enerji üreten plazmayı sınırlandıracak manyetik alanı oluşturacak 18 mıknatısın ilki olma özelliğini taşıyor.
Mıknatıs montajı ve teknik detaylar
Reaktördeki 18 mıknatıs, bir halka (torus) biçimi oluşturacak ve süpersıcak plazmayı hapsedip sıkıştırmak için güçlü bir manyetik alan sağlayacak. Mıknatısların her biri yaklaşık 24 ton ağırlığında ve 20 tesla şiddetinde manyetik alan üretebiliyor; bu, tipik bir MR cihazının manyetik alanından yaklaşık 13 kat daha güçlü. CFS yetkilileri, tüm mıknatısların yaz sonuna kadar monte edilmesini planlıyor.
Her bir mıknatıs yaklaşık 24 ton ağırlığında ve 20 tesla manyetik alan oluşturabiliyor.
Cryostat ve yerleşim
Mıknatıslar, 24 fit genişliğinde ve 75 ton ağırlığındaki paslanmaz çelik bir halka olan cryostat üzerine dik olarak yerleştirilecek. Bu yapı, manyetik bileşenlerin doğru konumlanması ve soğutma sistemlerinin entegrasyonu için temel taşıyor.
Soğutma ve plazma şartları
Mıknatısların istenen manyetik güçte çalışabilmesi için -253°Cye kadar soğutulmaları gerekiyor; bu sayede 30.000 amperin üzerinde akımı güvenle taşıyabiliyorlar. Reaktörün merkezindeki plazma ise 100 milyon °C üzerinde yanacak — amaç, plazmanın ısı ve sıkıştırma için harcanan enerjiden daha fazla enerji üretmesi.
Dijital ikiz: simülasyonlar fizikle birlikte çalışacak
CFS, Sparc’ın fiziksel testiyle eşzamanlı çalışacak bir dijital ikiz geliştirmek için Nvidia ve Siemens ile iş birliği yapıyor. Siemens tasarım ve imalat yazılımları sağlayacak; elde edilen veriler Nvidia’nın platformunda kullanılacak. Şirket daha önce bileşenlerin performansını öngören çok sayıda bağımsız simülasyon çalıştırdı, ancak dijital ikiz sayesinde bu simülasyonlar artık fiziksel makineyle sürekli karşılaştırılarak gerçek zamanlı optimizasyona olanak tanıyacak.
Dijital ikiz, deneylerin önce sanal ortamda test edilmesine ve makineden daha hızlı öğrenilmesine imkân sağlayacak.
Finansman, maliyet ve zaman çizelgesi
Sparc ve sonraki ticari ölçekli tesisi Arc için CFS bugüne kadar yaklaşık $3 milyar civarında fon topladı. Geçmiş yatırım turları arasında büyük yatırımcıların yer aldığı bir tur da bulunuyor. Arc, ticari ölçeğe yönelik ilk reaktör olacağından inşası için ek birkaç milyar dolar daha gerekeceği tahmin ediliyor.
Şirket yetkilileri, dijital ikiz ve yapay zeka destekli araçların geliştirilmesiyle projenin şebekeye ilk elektronları ulaştırma hedefinin 2030’lu yılların başına çekilebileceğini, bu teknolojilerin deneysel öğrenme ve optimizasyon süreçlerini hızlandıracağını belirtiyor.
Genel değerlendirme
Bir mıknatısın montajı, Sparc programı için somut bir kilometre taşını temsil ediyor. Kalan mıknatısların monte edilmesi, soğutma ve entegrasyon süreçleriyle birlikte reaktörün ateşlenmesine bir adım daha yaklaştırıyor. Dijital ikiz entegrasyonu ise tasarım ve işletme süreçlerini birbirine bağlayarak hata payını azaltma ve hızlandırma potansiyeli taşıyor — ve bu, füzyon enerjisinin ticarileşmesine giden yolda kritik bir katkı olabilir.
