ABD ile İran arasında mutabakat metni hazır; Trump: İmza hafta sonu ya da Pazartesi olabilir
ABD ve İran arasında mutabakat metni hazırlandı, taraflar son değerlendirmeyi yapıyor
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında varıldığı belirtilen nihai mutabakat metninin hazırlandığını duyurdu. ABD Başkanı ise sürecin çok ileri aşamada olduğunu ve anlaşmanın hafta sonu ya da Pazartesi imzalanabileceğini söyledi.
Tarafların açıklamaları: Kısa ve net ifadeler
Donald Trump‘ın açıklaması, medyaya yansıyan taslak maddelerin Tahran tarafından sızdırıldığını iddia ederek kamuoyunda dolaşan bilgilerin gerçeği tam yansıtmadığını öne sürmesiyle dikkat çekti. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, metinle ilgili yayılan bazı bilgilerin yazılı olarak kararlaştırılan şartlarla uyuşmadığını savundu.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, karar vericilerin mutabakat zaptını görüşmek için toplandığını, medya kaynaklarında çıkan ayrıntıları doğrulamadıklarını belirtti. Sözcü, anlaşma imzalanmadan önce zaman ve yer hakkında yorum yapamayacaklarını vurguladı ve değerlendirme sürecinin son aşamasında olduklarını ifade etti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise metnin imzalanmasının uzaktan yapılabileceğini söyledi. Arakçi, müzakerelerin büyük kısmında anlaşmaya varıldığını, nükleer konuların sonraki aşamalarda ele alınacağını ve anlaşmanın uygulanmaması durumunda nükleer müzakerelere geçilmeyeceğini belirtti.
Pakistan’ın rolü ve süreç
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, müzakere sürecinde yakın iş birliği</b;içinde olduklarını belirterek nihai metnin hazırlandığını açıkladı. Taraflar şu an değerlendirme ve onay prosedürlerini yürütüyor.
Taslakta öne çıkan maddeler
- Yaptırımların kaldırılması: Taslağa göre ABD’nin bazı yaptırımları kaldırması öngörülüyor.
- Hürmüz Boğazı: Boğazın yeniden gemi trafiğine açılması ve deniz ablukasının kaldırılması hedefleniyor; uygulamanın 30 gün içinde başlaması planlanıyor.
- Dondurulmuş varlıklar: İran’ın dondurulmuş fonlarına erişim konusunda adımlar atılması, kademeli serbest bırakma mekanizmaları yer alıyor (ilk etapta belirtilen miktarlar gündemde).
- Ateşkes ve Lübnan: Taslak, bölgesel gerilimin azaltılması ve Lübnan dahil bazı cephelerde ateşkes sağlanmasını kapsıyor.
- Nükleer süreç: Nükleer konuların nihai müzakerelerin merkezinde olacağı, ancak ayrıntıların sonraki aşamalarda ele alınacağı vurgulanıyor; füze programı ve vekâlet güçlere destek gibi hususlar taslakta gündem dışı bırakılmış görünüyor.
- Müzakere takvimi: Anlaşmanın imzalanmasını takiben 60 günlük bir müzakere dönemi öngörülüyor; bu süre zarfında nükleer ve ekonomik düzenlemelerin netleştirilmesi planlanıyor.
Belirsizlikler ve kamuoyuna yansıyan bilgiler
Medyada dolaşan 14 maddelik taslak detaylarıyla ilgili bilgiler farklı kaynaklarca aktarıldı; ancak taraflar bazı noktaları ne doğruladı ne de reddetti. Özellikle sızdırıldığı iddia edilen metinlerle ilgili olarak şeffaf bir uzlaşma sağlanmadan kesin bir metin üzerinde fikir yürütmek zor.
Ne izlemeliyiz?
Önümüzdeki günlerde tarafların resmi onay süreçlerine dair açıklamaları, imza zamanı ve uygulama mekanizmaları hakkında netlik getirecek. İmzaların atılması halinde bölgesel gerilimde ve ekonomik yaptırımların uygulanmasında somut değişimler beklenebilir; fakat uygulama ve denetim ayrıntıları belirleyici olacak.
Gelişmeler netleştikçe taraflardan gelecek resmi açıklamalar sürecin yönünü belirleyecek; kısa vadede imza beklentisi yüksek olsa da uygulama süreci uzun ve detaylı müzakereleri gerektirecektir.
