ABD ile İran arasında ’60 günlük mutabakat’ iddiası — Trump’ın onayı bekleniyor
ABD ve İran bayrakları
Axios‘a dayandırılan habere göre taraflar uzlaşmaya vardı
Amerikan medyasında yer alan haberlere göre, ABD ile İran arasında 60 günlük bir mutabakat zaptı üzerinde anlaşma sağlandığı iddia edildi. Anlaşmanın, Hürmüz Boğazı‘ndaki deniz geçişlerinin yeniden serbestleştirilmesi ve nükleer müzakerelerin başlaması hedefleri etrafında şekillendiği belirtildi. Ancak iddia, Başkan Donald Trump‘ın nihai onayına bağlandı; Trump’ın birkaç güne ihtiyaç duyduğu öne sürüldü.
Mutabakatın öne çıkan maddeleri neler?
İddialara göre anlaşma, şu başlıkları içeriyor:
- 60 günlük ateşkes ve bunun ardından kapsamlı nükleer görüşmelerin başlatılması,
- Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi geçişlerinin kısıtlama olmaksızın sağlanması; bunun karşılığında ABD’nin İran kıyılarına uyguladığı ablukanın kaldırılması,
- İran’ın 30 gün içinde boğazdaki mayınları temizlemesi,
- İran’ın nükleer silah üretmemeye yönelik taahhütleri ve zenginleştirilmiş uranyumun akıbetine ilişkin ileri görüşmeler,
- İlerideki nükleer görüşmelerde yaptırımların gevşetilmesi gibi ekonomik konuların ele alınması.
Tahran’dan farklı bir açıklama
İran kanadından gelen resmi niteliği taşıyan demeçlerde ise iddia reddedildi. İranlı bir yetkili, mutabakat metninin tamamlandığı ve sadece açıklama beklediği yönündeki haberleri doğrulamadı; metnin henüz nihai hale gelmediğini söyledi. Öte yandan yetkili, mutabakat kesinleştiğinde arabulucu Pakistan ve kamuoyunun bilgilendirileceğini açıkladı.
Hürmüz’de gerilim hâlâ yüksek
Müzakerelerle ilgili belirsizlik sürerken Hürmüz Boğazı çevresinde tansiyon yeniden yükseldi. İran medyası, ülkenin güneyinden çeşitli hedeflere yönelik füze atışları yapıldığını duyurdu; bazı yerel kaynaklar boğaz çevresinde patlama sesleri duyulduğunu bildirdi. Bazı iddialar, bu seslerin İran tarafından kuralları ihlal ettiği öne sürülen gemilere yönelik uyarı atışlarından kaynaklanmış olabileceğini öne sürdü.
Ayrıca Tahran, son 24 saatte boğazdan geçen gemi sayısını ve durdurulan gemi sayısını paylaştı; bölgeden aktarılan veriler, deniz trafiğinde hâlen önemli dalgalanmalar olduğunu gösteriyor.
ABD yönetiminden sert ilkeler: ‘Hürmüz açılmadan hiçbir şey masada olmayacak’
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yapılan görüşmelerde kırmızı çizgilerin net olduğunu belirtti. Bessent’e göre müzakerelerde İran’ın zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmesi ve nükleer silah edinmeme taahhüdünde bulunması gibi adımlar görülmeden, yaptırımların kaldırılması gibi adımlar gündeme gelmeyecek. Bessent, “Hürmüz Boğazı’nda deniz geçişleri serbest olmalıdır” vurgusunu yaptı ve masadaki ön koşulların altını çizdi.
Trump’ın Umman’a yönelik çıkışı ve bölgesel yansımalar
Başkan Trump, Hürmüz’ün kontrolü konusunda Umman’a yönelik sert söylemlerde bulundu; bölgesel aktörlerin rol üstlenmesine dönük uyarılarda bulundu. Bu ifadelerin ardından Tahran yönetiminden Umman’a destek açıklamaları geldi ve Washington’ın tehdit dili Tahran tarafından kınandı. Bölgedeki devletler arası gerilim, müzakere iddialarına rağmen tamamen azalmış görünmüyor.
Anlaşma sağlansa bile belirsizlikler sürüyor
Haberde öne sürülen mutabakat, tarafların karşılıklı adımlarını ve zamanlamayı netleştirse de hem Washington hem Tahran cephesinde hâlâ resmî onay süreçleri ve iç siyasi değerlendirmeler bekleniyor. Uzlaşmanın uygulanabilirliği; mayın temizliği, ablukaya son verilmesi ve nükleer konulardaki taahhütlerin denetlenmesi gibi teknik ve güvenlik ayrıntılarına bağlı olacak.
Bu haberde yer alan gelişmeler farklı kaynaklara dayandırılmış iddialarla aktarılmaktadır; taraflardan gelen resmi açıklamalar süreçte belirleyici olacaktır.
