Günlerin tarihsel anlamı ve önemi merak edilir; bazı tarihler milli veya dini dönüm noktaları, bazıları ise yerel kurtuluşlar ve dünya çapında iz bırakan olaylarla anılır. 6 Ocak da hem Türkiye’de hem uluslararası alanda çeşitli olaylara sahne olmuş bir tarih olarak öne çıkar. İşte 6 Ocak’ta kayda geçen başlıca gelişmeler ve bu günün taşıdığı anlamlar.
6 Ocak ne günü?
6 Ocak, Türkiye açısından özellikle Adana’nın Ceyhan ilçesinin Fransız işgalinden kurtuluşu (1922) ile anılır. Bu yerel zafer, bölgenin bağımsızlık mücadeleleri sürecindeki önemini simgeler.
6 Ocak’ta tarihte neler oldu?
Aşağıda, 6 Ocak tarihinde gerçekleşen dikkat çekici olaylar kronolojik olarak sıralanmıştır:
19. yüzyıl ve erken 20. yüzyıl
- 1838 – Samuel Morse, telgrafını halkın kullanımına tanıttı; modern iletişimin temellerinden biri atıldı.
- 1907 – Maria Montessori tarafından kurulan ilk çocuk okulu Casa dei Bambini açıldı; pedagojide yeni yaklaşımlar gündeme geldi.
- 1912 – New Mexico, ABD’ye 47. eyalet olarak katıldı.
Türkiye tarihinden önemli kayıtlar
- 1921 – Yunan birliklerinin Eskişehir ve Afyon yönündeki taarruzu ile I. İnönü Muharebesi başladı.
- 1922 – Ceyhan‘ın Fransız işgalinden kurtuluşu gerçekleşti.
- 1926 – Türkiye’nin ilk iç ve dış istihbarat teşkilatı Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti kuruldu.
- 1969 – ODTÜ’de bir protesto sırasında Amerikan Büyükelçisi Robert Komer’in makam aracı öğrencilerce yakıldı; kampüs siyasetinin sembolik anlarından biri oldu.
- 1977 – Dev-Genç İstanbul yöneticilerinden Paşa Güven yakalandı; ilgili dernek kapatıldı, çok sayıda gözaltı yaşandı.
- 1981 – DİSK davasında gözaltına alınanlardan bazıları tutuklandı; dönemin işçi hareketleri üzerinde etkisi oldu.
- 1983 – Sinema ve müzik dünyasından Yılmaz Güney ile Cem Karaca, Bakanlar Kurulu kararıyla vatandaşlıktan çıkarıldı.
- 2015 – İstanbul Sultanahmet’te bir canlı bomba saldırısı meydana geldi; güvenlik güçlerinden bir kişi hayatını kaybetti, diğerleri yaralandı.
Dünya çapında diğer önemli olaylar
- 1929 – Yugoslavya Kralı I. Aleksandar, parlamento feshiyle ülkeyi askeri bir yönetim altına aldı.
- 1930 – İlk dizel motorlu otomobilin Indianapolis–New York yolculuğu tamamlandı; mühendislikte bir adım olarak kayda geçti.
- 1931 – Thomas Edison, yaşamı boyunca yaptığı son patent başvurusunu yaptı.
- 1938 – Nazi baskısından kaçan Sigmund Freud, Londra’ya yerleşti.
- 1944 – II. Dünya Savaşı sırasında Kızıl Ordu birlikleri Polonya’ya giriş yaptı.
- 1945 – Geleceğin ABD Başkanı George H. W. Bush, Barbara Pierce ile New York’ta evlendi.
- 1950 – Birleşik Krallık, Çin’deki Komünist yönetimi resmen tanıdı.
- 1954 – İsmail el-Ezheri, Sudan’ın ilk başbakanı oldu.
- 1955 – Türkiye ile Yunanistan arasında On İki Ada karasuları sınırı görüşmeleri başladı.
- 1956 – Kanada’da düzenlenen hava gösterileri yarışmasında Türkiye, 14 ülke arasından birincilik elde etti.
- 1984 – Tunus’ta ekmek zammına karşı başlayan ayaklanmalarda 75 kişi öldü; sıkıyönetim ilan edildi.
- 2019 – Malezya Kralı Sultan V. Muhammed tahttan çekildi.
- 2021 – ABD Kongresi’nde Joe Biden’in başkanlığının tescil edileceği oturum sırasında yaşanan olaylarda kaos çıktı; olaylarda 4 kişi hayatını kaybetti.
Sonuç
6 Ocak, yerel kurtuluşlardan küresel siyasete, bilim ve kültürden güvenlik olaylarına kadar geniş bir yelpazede kayda geçen olaylarla anılıyor. Bu tür tarihler, hem tarih bilinci oluşturmak hem de geçmişten dersler çıkarmak için önemli referanslar sunar.
