Günlerin tarihsel anlamı ve önemi merak edilir. Sadece resmi bayramlar değil; kurtuluş günleri, anma günleri ve uluslararası gelişmeler de toplumsal hafızada yer eder. Peki, 5 Ocak ne günü, hangi olaylarla anılıyor? Aşağıda hem yerel hem de uluslararası düzeyde 5 Ocak’ta yaşanan dikkat çekici olayları bulabilirsiniz.
5 Ocak ne günü?
5 Ocak, Türkiye açısından Adana ve Tarsus‘un Fransız işgalinden kurtuluşu (1922) nedeniyle önemli bir gündür. Bu tarih, bölgenin işgalden arınması ve yerel direnişin simgesi olarak anılır.
Tarihte 5 Ocak’ta yaşanan önemli olaylar
1759 – George Washington, Martha Dandridge ile evlendi.
1781 – Amerikan Devrimi sırasında, Richmond Benedict Arnold komutasındaki İngiliz birlikleri tarafından yakıldı.
1809 – Osmanlı-İngiliz Savaşı’nı (1807-1809) sona erdiren Kale-i Sultaniye Antlaşması imzalandı.
1854 – Buharlı gemi San Francisco battı; yaklaşık 300 kişi yaşamını yitirdi.
1889 – Alman fizikçi Martin Brendel, auroraların fotoğrafını çektiği ilk kayıtları aldı.
1895 – Dreyfus Davası kapsamında Yüzbaşı Alfred Dreyfus, casusluk suçlamasıyla ömür boyu hapse mahkûm edildi.
1919 – Weimar döneminde kurulan Alman İşçi Partisi, daha sonra Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi adını alacak gelişmelerin zeminini oluşturdu.
1921 – Çerkez Ethem ve kardeşleri, Yunan işgal güçlerine sığındı.
1922 – Adana’nın düşman işgalinden kurtuluşu gerçekleşti; bölge halkı için önemli bir dönüm noktasıdır.
1929 – Anadolu-Bağdat ve Mersin-Tarsus demiryolları ile Haydarpaşa Garı devletleştirildi.
1930 – Sovyetler Birliği’nde tarımın kolektivizasyon süreci başladı.
1933 – San Francisco’da Golden Gate Köprüsünün inşasına başlandı.
1961 – Yassıada duruşmaları sürerken, 6-7 Eylül Olayları davasında Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Kemal Hadımlı mahkûm edildi; aynı gün bazı tutuklular tahliye edildi.
1968 – Çekoslovakya’da Prag Baharı sürecinin lideri Alexander Dubček iktidara geldi.
1974 – Peru’nun başkenti Lima’da meydana gelen depremde çok sayıda yapı hasar gördü ve 6 kişi hayatını kaybetti.
1979 – Türkiye genelinde DİSK çağrısıyla 5 dakikalık iş bırakma eylemi gerçekleştirildi.
1981 – Türkiye’de Atatürk Yılı kutlamaları, Devlet Başkanı Orgeneral Kenan Evren’in TBMM konuşmasıyla açıldı.
1989 – ABD jetleri, Libya’ya ait iki MiG-23 uçağını düşürdü.
1993 – ABD’de 1965’ten sonra ilk kez asılarak idam gerçekleştirildi; seri katil Westley Allan Dodd infaz edildi.
1993 – Kabardey-Balkarya Cumhuriyeti ilan edildi.
1997 – Rus güçleri Çeçenistan’dan çekildi.
2005 – Güneş Sistemindeki bilinen en büyük cüce gezegen Eris keşfedildi.
2014 – Hindistan, ilk yerli üretim kriyojenik motorla güçlendirilmiş GSLV-D5 roketini başarıyla fırlattı.
2017 – İzmir’de Adliye binasına düzenlenen bombalı araç saldırısında bir polis ve bir adliye çalışanı yaşamını yitirdi, çok sayıda kişi yaralandı.
Sonuç
5 Ocak, yerel kurtuluş anmaları ile uluslararası çapta çeşitli siyasi, bilimsel ve askeri olayların kesiştiği bir tarih olarak hatırlanır. Her yıl bu tür günler, hem geçmişi anlama hem de günümüzdeki yansımalarını değerlendirme fırsatı sunar.
