Tarihler, sadece takvim yaprakları değil; her günün arkasında kültürel, politikal ve tarihi izler bulunur. 26 Ocak da bu anlamda dikkat çeken günlerden biri. Peki 26 Ocak ne günü ve bu tarihte hangi önemli olaylar yaşandı?
26 Ocak ne günü?
26 Ocak, uluslararası alanda Dünya Gümrük Günü olarak anılmaktadır. Gümrük hizmetlerinin küresel ticaret ve güvenlik açısından taşıdığı önemi hatırlatan bir gündür.
26 Ocak’ta tarihte neler oldu?
Aşağıda, farklı dönemlerden seçilmiş önemli olaylar kronolojik olarak özetlenmiştir.
Antik ve Orta Çağ
- 66: Halley kuyruklu yıldızı Dünya’ya yakın geçişlerinden birini gerçekleştirdi (kayıtlara geçen 5. geçiş).
- 1340: İngiltere Kralı III. Edward, kendini Fransa Kralı ilan etti.
- 1347: Prag Üniversitesi kuruldu; Orta Avrupa’nın önemli eğitim merkezlerinden biri oldu.
Yeni Çağ
- 1531: Portekiz’in Lizbon kentinde şiddetli bir deprem yaşandı; binlerce kişi hayatını kaybetti.
- 1699: Osmanlı Devleti ile Karlofça Antlaşması imzalandı; dönemin dengelerini etkileyen bir dönüm noktası oldu.
- 1700: Kuzey Amerika batı sahillerinde (Kaskadya bölgesi) kuvvetli bir deprem meydana geldi.
- 1785: Benjamin Franklin, Amerika’nın sembolü tartışmasında kartal yerine hindi önerisini esprili bir mektupla dile getirdi.
- 1788: İngiliz donanmasının Sidney’e gelişiyle Avrupalıların Avustralya kıtasında kalıcı yerleşimi başladı.
- 1837: Michigan, ABD’nin 26. eyaleti olarak birliğe katıldı.
19. yüzyıl
- 1861: Louisiana, ABD’den ayrıldı (Kuzey-Güney Ayrışmasının parçası).
- 1870: Virginia, yeniden ABD’ye katıldı.
- 1905: Güney Afrika’da Pretoria yakınlarında Cullinan adlı devasa elmas bulundu; daha sonra Britanya tacına yerleştirilen parçalar çıkarıldı.
20. yüzyıl
- 1911: Richard Strauss’un Der Rosenkavalier operası ilk kez sahnelendi; aynı yıl pilot Glenn Curtiss ilk deniz uçağını uçurdu.
- 1926: Televizyonun gelişiminde önemli adımlar kaydedildi.
- 1931: Mahatma Gandhi Hindistan’da serbest bırakıldı.
- 1934: Almanya ile Polonya arasında saldırmazlık antlaşması imzalandı; aynı yıl New York’ta Apollo Tiyatrosu açıldı.
- 1939: İspanya İç Savaşı’nda milliyetçi güçler Barselona‘yı ele geçirdi.
- 1942: II. Dünya Savaşı’nda ilk Amerikan birlikleri Avrupa topraklarına (Kuzey İrlanda) konuşlandı.
- 1950: Hindistan yeni anayasasını kabul ederek cumhuriyet ilan etti; dünyanın en kalabalık demokrasilerinden biri oluştu.
- 1956: Kış Olimpiyatları İtalya’nın Cortina d’Ampezzo kentinde başladı.
- 1962: Ranger 3 uzay aracı, Ay’a planlanandan daha uzak bir geçiş yaptı.
- 1965: Hintçe, Hindistan’ın resmi dili olarak kabul edildi.
- 1970: Necmettin Erbakan ve arkadaşları Millî Nizam Partisi‘ni kurdu.
- 1972: Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın idam dosyası TBMM’ye gönderildi.
- 1974: CHP-MSP koalisyon hükümeti görevine başladı; aynı günlerde bir THY uçağı kazasında 63 kişi yaşamını yitirdi.
- 1980: İsrail ve Mısır arasında diplomatik ilişkiler kuruldu.
- 1988: Andrew Lloyd Webber’in The Phantom of the Opera müzikali ilk kez sahnelendi.
- 1992: 12 Eylül sonrasında ilk memur eylemi İstanbul’da gerçekleştirildi; aynı yıl Boris Yeltsin nükleer füzeler konusunda önemli açıklamalar yaptı.
- 1993: Václav Havel, Çek Cumhuriyeti Başkanı seçildi.
21. yüzyıl
- 1998: Monica Lewinsky skandalı kamuoyunun gündemine oturdu; aynı yıl Compaq, Digital Equipment Corporation’ı satın aldı.
- 2001: Hindistan’ın Gujarat eyaletinde yıkıcı bir deprem meydana geldi; on binlerce kişi hayatını kaybetti.
- 2004: Hamid Karzai Afganistan’ın yeni anayasasını imzaladı.
- 2005: Condoleezza Rice, ABD’de görev yapan ilk siyahi kadın Dışişleri Bakanı oldu.
- 2006: Filistin’deki seçim sonuçları sonrası siyasi kriz derinleşti; aynı yıl Dünya Ekonomik Forumu Davos’ta toplandı.
- 2008: Ümraniye’de ele geçirilen patlayıcılarla ilgili soruşturmalar kapsamında aralarında bazı emekli asker ve kamuoyuna tanınmış isimlerin bulunduğu şahıslar tutuklandı.
- 2011: TÜİK enflasyon sepetini güncelledi; 2011 Tüketici Fiyat Endeksi sepetinde değişiklikler yapıldı.
- 2023: Batı Şeria’nın Cenin kentinde düzenlenen saldırıda 9 kişi hayatını kaybetti.
26 Ocak’ın önemi
26 Ocak, uluslararası ticaretin güvenliği ve işleyişi açısından Dünya Gümrük Günü olarak anılırken; tarih boyunca bilim, siyaset, kültür ve felaketlerle de anılan bir tarih olmuştur. Bu tarih, farklı coğrafyalarda hem dönüşüm hem de hatırlama günü niteliği taşır.
Her tarih gibi 26 Ocak da, geçmişin izlerini görünür kılar; günümüz için dersler ve hatırlatmalar sunar.
İlgili Makaleler
