Tarihte belirli günler, hem ulusal hem de evrensel düzeyde farklı olayların yıldönümlerini taşır. 20 Ocak da siyaset, bilim, spor ve toplum hayatında iz bırakan birçok olaya ev sahipliği yapmıştır. Bu tarihte yaşanan önemli gelişmeleri ve günün anlamını derledik.
20 Ocak’ta ne oldu?
1265 – İngiltere’de ilk parlamento toplandı.
1815 – Napolyon, geniş bir ordu ve gönüllü birliklerle Paris’e girdi.
1841 – Hong Kong Adası, Afyon Savaşları sürecinde Birleşik Krallık yönetimine geçti.
1861 – Arjantin’in Mendoza kentinde yıkıcı bir deprem meydana geldi.
1892 – Springfield, Massachusetts’te düzenlenen maçla ilk resmi basketbol maçı oynandı.
1895 – Türkiye’de Darülaceze kuruldu.
1915 – Mustafa Kemal, Tekirdağ’da kurulacak 19. Tümen Komutanlığı’na atandı.
1916 – Albert Einstein, genel görelilik kuramını yayımladı.
1918 – Midilli Kruvazörü, Gökçeada açıklarındaki mayınlara çarparak battı.
1920 – Maraş’ta Fransız işgaline karşı Maraş Savunması başladı.
1921 – Türkiye Büyük Millet Meclisi, 23 maddeden oluşan ilk temel kanun olan Teşkilât-ı Esasiye’yi kabul etti.
1921 – Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği bünyesinde kuruldu.
1923 – TBMM, Elcezire bölgesinde İstiklal Mahkemesi kurulmasına ilişkin gizli oturum kararı aldı.
1936 – Ankara’da gerçekleştirilen Endüstri Kongresi’nde İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı esasları benimsendi.
1936 – VIII. Edward, Birleşik Krallık hükümdarı oldu; kısa süre sonra tahtı bırakma kararı verecekti.
1942 – Askerlik süresi üç yıla çıkarıldı.
1945 – Birleşik Krallık’ta eğitimlerini tamamlayan 50 Türk öğrenciye pilotluk brövesi verildi.
1947 – Charles de Gaulle Fransa siyasetinden çekildiğini açıkladı.
1952 – Türkiye Millî Savunma Bakanlığı, Kore’de asker kayıplarına ilişkin açıklama yaptı.
1953 – Dwight D. Eisenhower, ABD’nin 34. Başkanı olarak göreve başladı.
1956 – Yaşar Kemal, “İnce Memed” romanıyla edebiyat ödülüne layık görüldü.
1961 – Londra Konferansı’nda Kıbrıslı Rum temsilciler federal yönetim teklifini reddetti; Kıbrıs Türk temsilcileri toplantıdan çekildi.
1961 – Saraçhane Tiyatrosu açıldı; ilk oyun olarak Cevat Fehmi Başkut’un “Hacıyatmaz” eseri sahnelendi.
1961 – John F. Kennedy, ABD’nin 35. Başkanı olarak göreve başladı.
1963 – Türkiye’yi etkileyen şiddetli soğuk hava dalgası başladı; birçok bölgede elektrik ve su kesintileri yaşandı.
1967 – Uluslararası Las Vegas Maratonu’nda İsmail Akçay ikinci oldu.
1968 – Türkiye, Yunanistan’daki askeri rejimi tanıyan ilk ülke oldu.
1969 – John Lennon ile Yoko Ono evlendi.
1971 – Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Akademik Konsey kararıyla süresiz kapatıldı.
1973 – Eski Millî Birlik Komitesi üyeleri ve bazı kişiler hakkında anayasa değişikliği iddiasıyla davalar açıldı.
1975 – Tüm Memurlar Birleşme ve Dayanışma Derneği (Tüm-Der) kuruldu.
1981 – Gazeteci Uğur Mumcu, Kenan Evren’in konuşmasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu; aynı yıl farklı siyasi ve yargı kararları da alındı.
1986 – Demokratik Sol Parti ile SHP arasındaki birlik görüşmeleri sonlandırıldı; ayrıca Birleşik Krallık ve Fransa Manş Tüneli planlarını açıkladı.
1988 – Mehmet Ali Aybar ve Aziz Nesin hakkında bazı açıklamaları gerekçe gösterilerek dava açıldı.
1989 – George H. W. Bush, ABD’nin 41. Başkanı olarak göreve başladı; aynı günlerde Samsunspor kafilesinin karıştığı trafik kazası yaşandı.
1990 – Bakü’de Sovyet askerleri tarafından gerçekleştirilen saldırıda çok sayıda sivil hayatını kaybetti (Kara Ocak).
1992 – Flash TV yayın hayatına başladı.
1993 – Anayasa Mahkemesi, bazı dinî yayın düzenlemelerine ilişkin yasayı iptal etti; aynı yıl siyasi yargı kararları alındı.
1995 – Tokyo metrosuna yönelik sarin gazı saldırısı düzenlendi; birçok kişi yaralandı ve yaşamını yitirenler oldu.
1996 – Filistin’de ilk Devlet Başkanlığı seçimlerinde Yaser Arafat başkan seçildi.
2000 – Metin Göktepe’nin ölümüyle ilgili davalarda Yargıtay kararları açıklandı.
2001 – George W. Bush, ABD’nin 43. Başkanı olarak göreve başladı.
2003 – MERNİS (Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi) hizmete alındı.
2006 – Yargıtay, Mehmet Ali Ağca’nın tahliyesine ilişkin kararları değerlendirip bazı kararları bozdu.
2007 – Hrant Dink cinayeti zanlısı Ogün Samast, Samsun’da yakalandı.
2009 – Barack Obama, ABD’nin 44. Başkanı olarak göreve başladı.
2015 – Olimp Air Antonov An-2P tipi uçakla ilgili kaza raporları paylaşıldı.
2017 – Donald Trump, ABD’nin 45. Başkanı olarak göreve başladı.
2021 – Joe Biden, ABD’nin 46. Başkanı olarak göreve başladı.
2025 – (Kayda geçen listelere göre) Donald Trump, ABD’nin 47. Başkanı olarak göreve başladı.
20 Ocak’ın önemi
20 Ocak, tarihte bilimsel gelişmelerden siyasi liderlik değişimlerine, spor ve kültür alanındaki dönüm noktalarına kadar çeşitli olayların yıldönümü olarak dikkat çeker. Bu tarih aynı zamanda yerel ve küresel ölçekte anma ve hatırlama günleri için de önem taşır.
Günümüzde nasıl hatırlanıyor?
Her yıl 20 Ocak’ta tarih meraklıları ve araştırmacılar, bu günde yaşanmış olayları hatırlatır; medyada ve sosyal platformlarda dönüm noktalarına ilişkin içerikler paylaşılır. Özellikle Kara Ocak gibi trajik olaylar, insan hakları ve tarih bilinci açısından anılmaya devam eder.
