25 yıl sonra aynı acı, kalıcı izler
11 Eylül 2001’de gerçekleştirilen hava saldırıları, küresel politikayı ve güvenlik anlayışını kökten değiştirdi. O gün kaçırılan uçaklardan ikisi Dünya Ticaret Merkezi kulelerine, biri Pentagon‘a çarparken dördüncü uçak beyaz sarayı hedefleyemeden düşürüldü. Yaklaşık 3 bin kişi hayatını kaybetti; dünya artık eskisi gibi değildi.
11 Eylül sabahı Dünya Ticaret Merkezi kulelerine çarpan uçakların ardından yükselen devasa duman bulutları.
Saldırının anında ve hemen sonrası
Olayın öğrenildiği ilk dakikalarda dönemin ABD Başkanı, görevini bırakıp ulusa seslendi. Hızla teröre karşı küresel savaş söylemi ön plana çıktı ve kısa süre içinde askeri hazırlıklar başladı. Saldırıyı üstlenen El Kaide ve lideri Usame Bin Ladin gösterildi; hedef, bu yapıları koruduğu ileri sürülen yönetimlerdi.
Afganistan: İlk müdahale ve uzun süreli çatışma
Bir ay içinde Afganistan’a askeri müdahale başlatıldı ve Taliban yönetimi devrildi. Ancak ilerleyen yıllarda bölge istikrarsızlığını korudu; Bin Ladin 2011’de öldürülse de Afganistan bir türlü kalıcı barışa ulaşamadı. 20 yılın sonunda Taliban yeniden kontrolü ele geçirdi ve bölgedeki karmaşa devam etti.
Uydu görüntüleri, iki kuleye çarpmanın ardından hızla yayılan duman sütunlarını gösteriyordu.
Irak işgali ve bölgesel sonuçlar
11 Eylül sonrası dönemde Washington, saldırılarla doğrudan ilişkisi olmasa bile Irak‘ı ikinci hedef olarak belirledi. Nisan 2003’te başlayan müdahale ile Saddam Hüseyin’in yönetimine son verildi; iddia edilen kitlesel imha silahlarının varlığı ise kanıtlanamadı. Bu müdahale bölgesel dengeleri sarstı ve uzun vadeli güvenlik sorunlarını tetikledi.
Yeni tehdit: DAEŞ’in yükselişi
Irak’ın işgali ve Suriye’deki çalkantı, yıllar sonra yeni bir tehdidin doğmasına zemin hazırladı. DAEŞ, Irak ve Suriye’de kilit kentleri ele geçirerek bölgesel güvenliği daha da karmaşık hale getirdi. 2014’te uluslararası müdahaleler tekrar gündeme geldi ve hava operasyonlarıyla DAEŞ’e karşı geniş çaplı saldırılar düzenlendi.
En ağır bedel: Siviller
Yirmi beş yılın değerlendirmesinde en belirgin olgu şudur: bölgesel ve küresel stratejik hesapların ağır maliyetini en çok masum sivil nüfus ödedi. Göçler, insani krizler, altyapı tahribatı ve kuşaklar boyu sürecek toplumsal yaralar bıraktı.
25 yıl sonra 11 Eylül, sadece geçmişte kalan bir saldırı değil; uluslararası ilişkiler, güvenlik politikaları ve insan hayatı üzerinde derin ve uzun süreli etkileri olan bir dönüm noktası olarak hatırlanıyor. Bugün anma vesilesiyle yaşananların nedenleri, sonuçları ve gelecek dersleri hala tartışılıyor.
